Cô gái xương thủy tinh Thu Thương: Dù gian nan, không bao giờ bỏ cuộc

Nguyễn Thị Thu Thương sinh năm 1983 tại Hà Tây (cũ) nay là xã Nam Phong, Phú Xuyên, Hà Nội. Bố Thương là công nhân tại một công ty xây dựng tại Hà Nội, mẹ Thương làm nông nghiệp thuần túy kiêm thợ may. Khác hẳn với ba chị em còn lại trong gia đình, Thương sinh ra không may bị mắc căn bệnh xương thủy tinh bẩm sinh. Thương không thể ngồi hay đứng mà chỉ nằm và lăn tròn như đứa trẻ, bởi vì mỗi lần ngồi dậy rất đau đớn khi xương bị gãy...

Về đến thôn Nam Phú, xã Nam Phong, huyện Phú Xuyên, Hà Nội, nơi có xưởng làm tranh giấy của Thương Thương, cô bé tật nguyền xương thủy tinh vừa được nhận giải thưởng “Tầm nhìn Phụ nữ” (Women Vision Award) 2015 do HIWC trao tặng cho người phụ nữ đem lại nguồn cảm hứng, đúng ngày Tết Trung thu, những bạn trẻ ở xưởng làm tranh của Thương, không một ai lành lặn, nhưng đã cùng nhau nỗ lực để có một Trung thu đầm ấm và đủ đầy với mâm cỗ, bánh trung thu, những tiếng cười rộn ràng như thể họ chưa bao giờ vượt qua tuổi nhỏ của mình. Bởi trong tất cả những phận đời không lành lặn ấy, chứa đựng cả những ký ức chẳng bao giờ có thể nguôi quên về một tuổi thơ gian khổ, thiếu thốn, tật nguyền và đầy nước mắt của những mặc cảm thân phận, để giờ đây họ tụ hội về dưới mái nhà của Thương, để cùng xây ước mơ về một ngày mai tươi sáng.

Cô gái năng động...

Con đường về nhà Thương phải đi qua vài cánh đồng đang mùa gặt thơm phưng phức mùi rơm rạ, hỏi nhà Thương, từ đầu làng mọi người đã biết và chỉ đường rất nhiệt tình. Căn nhà lợp mái tôn xanh giản đơn và không nhiều đồ đạc, chỉ có vài cái bàn cho các bạn nhân viên ngồi làm việc, còn Thương, bà chủ trẻ chỉ cao khoảng 80cm, nặng hơn 20 kg, đôi chân teo tóp, chỉ có thể nằm lăn người như trái bóng trên chiếc phản gỗ sát mặt đất phía trong căn nhà. Thế mà trời lại ban cho Thương giọng nói rất vang và lém lỉnh.

Khác hẳn với cái vẻ ngoài bé nhỏ ấy, Thương có thể nói chuyện và điều khiển được công việc liên tục trong nhiều giờ, tư duy nhanh nhạy của Thương có thể vừa nói chuyện với phóng viên, vừa bán hàng qua mạng, chát, trò chuyện với khách hàng “nhoay nhoáy” với những ngón tay bé xíu như tay trẻ lên ba bằng chiếc điện thoại của mình. Bên cạnh chiếc giường là đủ thứ vật dụng để có thể giúp Thương xoay tròn trong bán kính của cơ thể sử dụng. Một chiếc máy tính xách tay, 2 chiếc điện thoại, rất nhiều xạc pin, điều khiển quạt, điều khiển tivi...

Đôi khi tôi tự hỏi, cô gái xương thủy tinh ấy, với hệ xương có thể gãy bất cứ lúc nào, lấy đâu ra sức lực để có thể làm việc qua mạng, chỉ đạo nhân viên cũ, truyền dạy nhân viên mới công việc gấp giấy Nhật Bản (nghệ thuật Quyinlling), nói liên hồi về giá cả, sản phẩm mà không quên bất cứ chi tiết nào... Và thay vì câu trả lời, Thương cười một tràng sảng khoái đầy quen thuộc: “Em quen rồi chị ạ, công việc đã cho em sức mạnh đấy, và vì tất cả các bạn tật nguyền đã đến với em!”.

Tuổi thơ nhọc nhằn

Nguyễn Thị Thu Thương sinh năm 1983 tại Hà Tây (cũ) nay là xã Nam Phong, Phú Xuyên, Hà Nội. Bố Thương là công nhân tại một công ty xây dựng tại Hà Nội, mẹ Thương làm nông nghiệp thuần túy kiêm thợ may. Khác hẳn với ba chị em còn lại trong gia đình, Thương sinh ra không may bị mắc căn bệnh xương thủy tinh bẩm sinh. Thương không thể ngồi hay đứng mà chỉ nằm và lăn tròn như đứa trẻ, bởi vì mỗi lần ngồi dậy rất đau đớn khi xương bị gãy.

Vì xương yếu nên Thương không thể đi học cùng bạn bè vì sợ các bạn ngã vào rồi gãy xương. Tuổi thơ của Thương là những giọt nước mắt đau đớn nối dài khi hết lần này tới lần khác bị gãy xương, có khi chỉ là thay bộ đồ, có khi ngã, có khi chị em bạn bè vui đùa va phải... bất cứ va chạm nào cũng có thể khiến Thương đau lắm, phải nằm bất động nhiều tháng.

Nhờ sự thương yêu của bố mẹ, các anh chị em và mọi người xung quanh. Bản thân Thương đã không ngừng nỗ lực vươn lên. Thương đòi mẹ dạy chữ để biết đọc biết viết, rồi được các anh chị tình nguyện viên đến dạy cho học thêm văn hóa, xem tivi thì tự học hát theo tivi... Cho đến khi Thương bước sang tuổi 18, trong một lần muốn chơi trò trốn tìm cùng cô giáo dạy tình nguyện (để cô phải đi tìm khi cô đến), Thương nhờ mẹ bế xuống phòng làm việc của mẹ để trốn, trong dáng nằm bất động, Thương nhìn thấy mẹ cặm cụi bên chiếc máy may, không để ý gì đến xung quanh, dáng mẹ gầy hao mòn già hơn tuổi của mẹ. Chiếc máy may với mỗi sản phẩm được mười nghìn, hai mươi nghìn ấy, đã nuôi sống cả gia đình Thương, nuôi các anh chị em ăn học và cả chăm sóc cho Thương với rất nhiều tỉ mẩn, trong khi đó, Thương không giúp đỡ được gì cho mẹ mà chỉ ăn rồi nằm.

Đúng lúc một người hàng xóm đến lấy hàng, buột miệng hỏi: “Thế xuống đây làm gì, có giúp được gì mẹ đâu mà xuống!”. Câu nói tưởng chừng vô tình ấy, đã đánh thức sự suy ngẫm của một cô gái vốn nhiều khát vọng tiềm ẩn chưa có dịp bộc lộ. Thương muốn làm một điều gì đó để ít nhất là tự lo được cho chính mình để mẹ cha đỡ vất vả.

Trong xưởng làm tranh giấy của Thu Thương.

Biến ước mơ thành hiện thực

Thương kể: “Ngay sau lần chơi trốn tìm ấy, tôi nhớ lại mình đã từng được xem một chương trình trên tivi nói về những người khuyết tật không từ bỏ hy vọng, đó là những lớp học mà học viên đều là những người thiệt thòi như tôi. Tôi xin mẹ cho tôi đến cơ sở học nghề, ở đây tôi được học nghề thủ công lưu niệm, biết làm đồ handmade (đồ dùng thủ công làm bằng tay), nghề đan cườm, đan len. Đôi tay tôi yếu, không thể ngồi được, học cái gì với tôi cũng không hề dễ dàng, bù lại với quyết tâm, nên cuối cùng tôi đã thành thạo những món nghề đã học.

Học được rồi, tôi bắt tay vào làm, sản phẩm đầu tay của tôi bán được 27.000 đồng (đó là năm 2004) mà khiến hai mẹ con tôi ôm nhau khóc vì hạnh phúc. Tôi bắt đầu tập trung vào làm nhiều sản phẩm hơn như khăn len, đèn, túi đan bằng hạt cườm... Lúc đầu sản phẩm bán không chạy, tôi đã nghĩ đến việc đưa các sản phẩm lên mạng bằng vốn kiến thức máy tính "học lỏm" được từ các em mình. Rồi sự chia sẻ, giúp đỡ của những người bạn cùng cảnh ngộ ở nhiều nơi, những người yêu mến sản phẩm của tôi ngày càng nhiều, công việc tôi làm không hết. Tôi bắt đầu dùng mạng xã hội, mở website bán hàng chuyên nghiệp.

Tôi bắt tay vào thực hiện ước mơ của mình là giúp đỡ những người cùng hoàn cảnh. Tôi từng bước từng bước tiến tới: Đầu tiên là mở một cửa hàng nho nhỏ ở Hà Nội, rồi thuê các em khuyết tật, dạy các em làm, đồng thời bao tiêu sản phẩm cho các em. Những loại hình handmade cũng được mở rộng, trong đó có lẽ được khách hàng yêu thích nhất là sản phẩm tranh giấy cuốn. Trong suốt 10 năm làm cật lực, dư ra chút tiền nào, tôi lại dành dụm tiết kiệm để sau này lo cho cha mẹ già và thực hiện ước mơ của tôi: có một trung tâm dạy nghề dành cho trẻ khuyết tật.

Và sáng Chủ nhật ngày 16/3/2014, tại mảnh đất của cha mẹ tôi tại thôn Nam Phú, xã Nam Phong, huyện Phú Xuyên, tôi đã khai trương Trung tâm Dạy nghề và tạo việc làm Thương Thương, biến ước mơ ấp ủ suốt 10 năm trời thành hiện thực. Dù vẫn còn thiếu thốn nhiều, nhưng tôi đã dồn mọi khả năng của mình và cũng được mọi người trợ giúp để Trung tâm được khang trang nhất có thể. Trung tâm vừa là nơi tôi dạy nghề làm tranh giấy cuộn cho các bạn trẻ khuyết tật, vừa là xưởng sản xuất.

Thương vinh dự nhận giải thưởng “Tầm nhìn Phụ nữ”.

Ngay khi khai giảng, Trung tâm của tôi đã đón nhận 13 em vào lứa học đầu tiên. Mỗi em mang trong mình một khiếm khuyết hình thể hoặc tâm lý, nhưng tất cả các em, giống như "Chị Thương" của chúng, đều tích cực, cần mẫn tự lao động, để sống, để có một cộng đồng nhỏ, để sẵn sàng hòa nhập vào cộng đồng lớn cuộc đời.

Hiện nay, Trung tâm Dạy nghề và tạo việc làm Thương Thương có trên 10 lao động là người khuyết tật, họ đến từ nhiều vùng quê khác nhau trong đó phần lớn là tại Phú Xuyên là quê hương tôi. Lương tháng của các em tùy vào sức khỏe và tay nghề. Có em làm tháng hơn 2 triệu, có em khoảng 1,5 triệu. Các em khuyết tật đến trung tâm đươc hỗ trợ 80% phí ăn ở, học nghề miễn phí.

Để bán sản phẩm tôi đã mở thêm Công ty Cổ phần Thương mại và sản xuất Thương Thương HandMade ở quận Đống Đa, Hà Nội và một website để tiện bán hàng. Sản phẩm chủ yếu là mặt hàng lưu niệm handmade như tranh, hộp card, hộp cắm bút, hộp trang sức 5 mặt, hộp bàn cờ, các loại tranh phong cảnh trang trí bằng giấy cuốn, tranh chân dung, tranh logo thương hiệu của các công ty.

Do các bạn là người khuyết tật nên sức lao động không thể bằng người khỏe mạnh bình thường. Người khỏe làm một ngày được một sản phẩm nhưng các bạn khuyết tật phải làm một ngày rưỡi mới xong được một sản phẩm. Tuy vậy giá bán giữa hai sản phẩm của chúng tôi cao hơn chút nhưng lại rất đẹp và chất lượng. Tôi đã đặt mục tiêu cho các em, làm sao khách hàng mua sản phẩm luôn được hài lòng vì chất lượng, không vì mình khuyết tật mà làm xấu để mọi người thương mua ủng hộ, mà hãy để sản phẩm của các em làm ra như một biểu tượng cho sự lạc quan, yêu đời vượt qua mọi khó khăn để vượt lên số phận.

Tôi chỉ có duy nhất một mong muốn là sản phẩm sẽ được biết đến nhiều hơn, để Trung tâm có thể duy trì, mở rộng, để các học viên luôn có công ăn việc làm, tự kiếm tiềm lo được cho bản thân. Tôi nhận thấy rằng, các bạn làm việc ở trung tâm của tôi tuy khuyết tật nhưng không vì thế mà không làm việc, vẫn vươn lên để có cuộc sống tốt hơn, là người có ích cho xã hội. Bản thân tôi cũng là người khuyết tật nên tôi rất hiểu những khó khăn đang mắc phải, tôi đang tìm cách làm sao tìm được nguồn hỗ trợ một phần tiền ăn cho các em hàng tháng, tôi mong muốn số tiền lương có được bằng sức lao động của các em sẽ được để dành hay trang trải cho cuộc sống của các em và có vốn cho tương lai khi các em có những hoài bão riêng của các em.

Tôi cũng mong muốn sản phẩm của trung tâm sẽ bán ra nước ngoài rộng rãi hơn. Tôi cũng mong muốn trung tâm của tôi nhận được sự quan tâm, động viên của các ngành, các cấp và toàn thể mọi người. Mặc dù tôi có rất nhiều bằng khen, giải thưởng, nhưng để tạo được công ăn việc làm và điều kiện vật chất tốt hơn cho các em trong công ty thì vẫn chưa thể tốt, bởi vì chúng tôi đều là những người tật nguyền, tôi cũng chỉ có thể làm được một số việc trong giới hạn, không có những thế mạnh đi lại, giao du để cạnh tranh với những công ty hay các nhà sản xuất khác, nên sản phẩm của chúng tôi chỉ có thể được sự quan tâm của mọi người hỗ trợ ở những even, hội nghị, quà tặng nhỏ, chứ chưa có những hợp đồng lớn.

Tôi thường nói với các em rằng, chúng tôi dù là người khuyết tật, song sẽ phải mang đến cho người tiêu dùng những sản phẩm tranh giấy đẹp và tinh tế hết mức có thể, như thế mới mong có thể tồn tại được lâu dài, mặc dù đời sống không dư giả gì, nhưng đó là cách chúng tôi dựa vào nhau để tồn tại”.

Những giọt nước mắt hạnh phúc

Khi các em ngừng công việc để chuẩn bị mâm cỗ Trung thu, tôi muốn giúp một tay nhưng các em đều đã được “chị Thương” phân công nhiệm vụ, dù người bị liệt chân không đi lại được, người thì tay chỉ còn hai ngón... nhưng họ đều thoăn thoắt với “nhiệm vụ” của mình. Họ không chỉ khổ đau vì tật nguyền, mà còn đau khổ vì đều phải chịu mất mát bởi gia đình không toàn vẹn. Tùng ở Ba Vì, mẹ mất, bố khuyết tật và là giáo viên dạy may ở Trung tâm Phục hồi chức năng trẻ tàn tật ở Thụy An (Ba Vì, Hà Nội). Hương và Tụy (quê ở Bắc Cạn) thì bị thiếu máu bẩm sinh, vì bệnh ngày càng nặng nên hai tháng các em phải đi truyền máu mất hai tuần nên không có nơi nào nhận vào làm. Linh bị bại liệt quê Phú Thọ, gia đình bố mẹ bỏ nhau...

Và Thu Thương, một người may mắn hơn vì luôn có gia đình hậu thuẫn, một người mẹ dù cả đời làm lụng vất vả nhưng đến bạc đầu vẫn chăm nom, bế ẵm Thương như hồi bé dại đã tạo nên một mái ấm mới cho các em, ở đó họ được vui đùa, được làm việc, được bay bổng với những bức tranh giấy, và được yêu thương với trái tim lành lặn và biết rung động chân thành...

Trần Hoàng Thiên Kim